Voorlezen is tijdreizen

Als ik voorlees, kies ik ook wel eens een boek dat ik zelf vroeger mooi vond.

Een tijdje terug terug las ik daarom Mijn vader woont in Brazilië van Thea Beckman voor. Voor wie het boek niet kent: het gaat over brugklasser Albert-Jan die verliefd wordt op het nieuwe meisje in zijn klas, Monique.

Een hedendaagse jeugdroman dus.
Nou ja, hedendaags…

Het boek is uitgegeven in 1974 en was TOEN hedendaags. Nu, veertig jaar later, lijkt Mijn vader woont in Brazilië toch meer op een historisch kinderboek.

Daar kwam ik tijdens het voorlezen pas achter, toen het verhaal al eventjes op weg was. Dan ontdekt Albert-Jan namelijk dat de moeder van Monique nooit is getrouwd met Moniques vader. Monique groeit op in een eenoudergezin.

Da’s best hedendaags, toch? Jazeker. En voor het kind dat werd voorgelezen was er ook niets aan de hand. Eenoudergezinnen zijn eenoudergezinnen. Boeien.

Maar voor het personage Albert-Jan in het boek is die ontdekking een schok. Hij is bang dat zijn moeder zijn nieuwe vriendinnetje nooit zal goedkeuren. De dochter van een alleenstaande moeder die – godbetert – moet werken voor haar geld? Haar zoon kan wel beter krijgen.

Albert-Jans vermoeden blijkt te kloppen. Zijn moeder verbiedt verdere omgang met Monique. En ik besef: zo ging dat inderdaad toen IK kind was.

In mijn jeugd was getrouwd zijn de norm. De man verdiende het geld, de vrouw zorgde voor de kinderen. Vrouwen zoals de moeder van Monique waren ‘gevallen vrouwen’, niet te benijden types. Niemand zei dat ooit hardop waar jij bij was, maar als kind voelde je dat op je klompen aan.

Ik vraag mijn voorleeskind (een meisje) of ze snapt waarom Albert-Jans moeder de vriendschap afkeurt. Ze trekt haar schouders op. “Zo ging dat toch vroeger?” zegt ze, alsof we het over de middeleeuwen hebben. Dat ik die tijd zelf nog heb meegemaakt vindt ze vanzelfsprekend, ik ben immers stokoud.

Zou er in de afgelopen dertig, veertig jaar echt zo veel veranderd zijn?

Voor de zekerheid lopen we de toekomstplannen nog even door. Mijn voorleeskind wil later een camping runnen (voor de lol), twee dagen werken (voor het geld), zes kinderen krijgen (voor de gezelligheid) en haar ouders in huis nemen (voor het oppassen op die zes kinderen). Over een man heeft ze het niet.

Opgelucht klap ik het voorleesboek dicht. Met de boekenlegger op de plek waar we de volgende keer weer verder gaan.

Over de auteur

Cecile Bolwerk is educatief journalist. Ze ontwikkelt lesmateriaal, stelt kennisdossiers samen en schrijft teksten voor kinderen. Contact: 06 – 17 068 305 of e-mail.